DÂN CA VÍ, GIẶM NGHỆ TĨNH

(TITC) Dân ca ví, giặm Nghệ Tĩnh giữ vị trí quan trọng trong đời sống văn hóa tinh thần của người dân 2 tỉnh Nghệ An và Hà Tĩnh (gọi tắt là Nghệ Tĩnh). Đây là loại hình nghệ thuật có sức sống lâu bền, in đậm bản sắc tâm hồn, cốt cách của người dân xứ Nghệ, là di sản quý trong kho tàng văn hóa Việt Nam.

Đặc điểm của Dân ca ví, giặm Nghệ Tĩnh

Khởi phát từ hai hình thức dân ca Nghệ Tĩnh là hát ví và hát giặm, Ví, giặm được sử dụng phổ biến trong hầu hết mọi sinh hoạt thường ngày, từ ru con, dệt vải đến trồng lúa, chèo thuyền…

Là lối hát ví von để đối đáp giữa bên nam và bên nữ, ví thuộc thể ngâm vĩnh bằng phương pháp phổ thơ dân tộc (lục bát, song thất lục bát, lục bát biến thể…). Hát ví thường là hát tự do, không có tiết tấu từng khuôn nhịp, người hát có thể co giãn một cách ngẫu hứng, âm điệu cao thấp, ngắn dài tùy thuộc vào lời thơ (ca từ) bằng hay trắc, ít từ hay nhiều từ. Tính biểu cảm của hát ví phụ thuộc vào hoàn cảnh, không gian, thời gian và tâm tính của người hát. Vì vậy, điệu ví nghe lúc thì mênh mang, sâu lắng, bâng khuâng xao xuyến, tha thiết ân tình, đôi khi lại dí dỏm, hài hước, tươi trẻ. Có nhiều loại ví khác nhau như: ví phường cấy, ví phường gặt, ví phường nón, ví phường đan, ví phường vải, ví phường củi, ví trèo non, ví đò đưa,… với ba hình thức diễn xướng là hát lẻ, hát đối đáp và hát cuộc.

Giặm gần nghĩa với giặm lúa, điền nan, là thể hát nói bằng thơ ngụ ngôn (vè 5 chữ). Thông thường, một bài giặm có nhiều khổ, mỗi khổ có 5 câu (câu 5 thường điệp lại câu 4), mỗi câu có 5 chữ (không kể phụ âm đệm). Khác với ví, giặm là thể hát có tiết tấu rõ ràng, có phách mạnh – phách nhẹ, nhịp nội – nhịp ngoại với hai làn điệu chính là hát ngâm và hát nói. Giặm rất giàu tính tự sự, tự tình, kể lể, khuyên răn, phân trần, giãi bày, cũng có khi dí dỏm khôi hài, châm biếm trào lộng và trữ tình giao duyên. Có nhiều loại giặm khác nhau như: giặm kể, giặm nói, giặm vè, giặm nam nữ, giặm cửa quyền, giặm ru, giặm xẩm… với hai hình thức diễn xướng là giặm vè và giặm nam nữ.

Dân ca ví, giặm sử dụng nhiều từ ngữ địa phương với lối hát gần gũi, mộc mạc. Kỹ thuật hát chủ yếu được các nghệ nhân trao truyền bằng hình thức truyền khẩu, đảm bảo khi hát phải đúng tiết tấu, cao độ, trường độ, luyến láy, thể hiện được giọng hát, ngữ điệu của phương ngữ Nghệ Tĩnh.

Giá trị nổi bật của Dân ca ví, giặm Nghệ Tĩnh

Dân ca ví, giặm gắn liền với đời sống và tập quán của cộng đồng người Nghệ Tĩnh, có sức sống mạnh mẽ, luôn được trao truyền, bảo tồn và phát huy trong đời sống đương đại. Đây là loại hình nghệ thuật có khả năng biểu đạt tư tưởng, tình cảm của người Nghệ Tĩnh, đồng thời phản ánh một cách chân thực mọi biến động của đời sống xã hội.

Bên cạnh đó, Dân ca ví, giặm còn góp phần giáo dục những giá trị đạo đức truyền thống như hiếu thảo với cha mẹ, lòng chung thủy vợ chồng, cách cư xử giữa con người với con người; kêu gọi chống áp bức, bất công trong xã hội. Tham gia vào cuộc hát ví, giặm là cơ hội để tăng cường sự gắn kết cộng đồng.

Dân ca ví, giặm là không gian “mở” dành cho tất cả những ai yêu thích ca hát, không phân biệt tuổi tác, giới tính, nghề nghiệp, tôn giáo. Các cuộc hát đảm bảo quyền bình đẳng, sự tôn trọng lẫn nhau giữa cộng đồng, nhóm người và cá nhân, góp phần vào sự phát triển bền vững của xã hội.

Dân ca ví, giặm còn là nguồn cảm hứng, là chất liệu để các nghệ sĩ đương đại sáng tác nhiều tác phẩm âm nhạc, sân khấu mang âm hưởng dân ca, góp phần làm phong phú đời sống văn hóa, tinh thần của nhân dân.

Thực hành Dân ca ví, giặm Nghệ Tĩnh

Dân ca ví, giặm được thực hành rộng khắp trong cộng đồng người Việt ở 2 tỉnh Nghệ An và Hà Tĩnh. Theo kết quả kiểm kê của Viện Văn hóa Nghệ thuật Việt Nam (năm 2013), hiện có 75 nhóm Dân ca ví, giặm với khoảng 1.500 thành viên tham gia, trong đó có 803 nghệ nhân tại 260 làng (168 làng ở Nghệ An và 92 làng ở Hà Tĩnh).

Với những giá trị độc đáo và nổi bật, ngày 27/11/2014, tại kỳ họp thứ 9 của Ủy ban Liên chính phủ về bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể (UNESCO) tổ chức tại Paris (Pháp), Dân ca ví, giặm Nghệ Tĩnh đã được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.

19 Comments

Click here to post a comment

  • I just wanted to post a simple comment so as to appreciate you for some of the splendid solutions you are writing on this site. My considerable internet lookup has finally been paid with awesome facts to share with my visitors. I ‘d assume that most of us readers actually are really endowed to be in a remarkable website with very many wonderful individuals with helpful things. I feel somewhat grateful to have discovered your website page and look forward to some more entertaining times reading here. Thanks a lot once more for a lot of things.

  • I wish to show my thanks to the writer for bailing me out of such a instance. Just after scouting through the search engines and seeing opinions which are not powerful, I assumed my life was over. Living without the presence of solutions to the issues you have solved by means of your website is a critical case, as well as those which may have in a negative way damaged my entire career if I hadn’t noticed your web page. The ability and kindness in taking care of all the pieces was helpful. I am not sure what I would’ve done if I hadn’t come upon such a point like this. It’s possible to at this moment relish my future. Thanks a lot so much for the expert and result oriented guide. I won’t think twice to suggest the sites to any person who needs support about this area.

  • I precisely wanted to appreciate you again. I’m not certain the things that I might have tried without the actual basics provided by you on my topic. It was before a depressing difficulty in my view, nevertheless witnessing the professional avenue you handled it forced me to weep for delight. Extremely thankful for the advice and thus hope you know what a great job you were accomplishing instructing many people through your website. I’m certain you haven’t met all of us.

  • I have to express some thanks to the writer just for bailing me out of this type of trouble. As a result of surfing around through the the web and meeting tips which were not helpful, I assumed my life was gone. Existing minus the strategies to the issues you have resolved through this write-up is a crucial case, and ones that might have in a negative way affected my career if I hadn’t come across your site. Your own personal mastery and kindness in playing with all areas was helpful. I’m not sure what I would’ve done if I hadn’t discovered such a step like this. It’s possible to now look forward to my future. Thanks for your time so much for this reliable and sensible help. I won’t think twice to endorse your blog to anyone who desires direction about this area.

  • I as well as my buddies came viewing the best ideas on the website then then got a terrible suspicion I never expressed respect to the blog owner for them. Most of the ladies came for this reason very interested to study them and have now in reality been tapping into those things. Thanks for indeed being very considerate and for picking out varieties of brilliant tips most people are really desirous to be informed on. Our sincere regret for not saying thanks to earlier.

  • I’m also commenting to make you be aware of what a impressive discovery my child found visiting your web page. She came to find a good number of things, which include what it is like to have a very effective helping heart to make many others without difficulty learn chosen extremely tough subject matter. You truly did more than readers’ expectations. I appreciate you for offering the helpful, trusted, educational and even cool thoughts on that topic to Ethel.

  • I not to mention my friends ended up checking the great suggestions located on the website and then the sudden developed a terrible suspicion I had not expressed respect to the web site owner for those techniques. All of the men were definitely as a consequence excited to learn them and already have without a doubt been using them. I appreciate you for actually being indeed helpful and then for selecting certain notable issues most people are really needing to know about. My personal honest regret for not expressing appreciation to sooner.

  • I am writing to make you know of the excellent discovery my cousin’s princess enjoyed using your blog. She mastered a wide variety of issues, with the inclusion of what it is like to possess an awesome giving character to make certain people smoothly know precisely chosen advanced topics. You actually surpassed my desires. Thank you for rendering the priceless, trusted, revealing as well as easy tips about this topic to Mary.

  • I am only writing to let you be aware of of the superb encounter my wife’s princess gained reading your site. She mastered some things, which included what it’s like to have an incredible coaching nature to make most people really easily learn about a number of advanced things. You really exceeded her desires. Thank you for churning out such practical, healthy, revealing and fun guidance on that topic to Julie.

  • Greetings from Colorado! I’m bored to tears at work so I
    decided to check out your blog on my iphone during
    lunch break. I enjoy the information you provide here and can’t wait to take
    a look when I get home. I’m surprised at how fast your blog loaded
    on my cell phone .. I’m not even using WIFI, just 3G
    .. Anyhow, great blog!

  • Wonderful items from you, man. I have keep in mind your stuff previous to and
    you are just extremely magnificent. I really like what you have
    bought right here, certainly like what you’re saying and the best way
    through which you assert it. You make it enjoyable and you continue to take care of to
    stay it wise. I can not wait to learn far more from
    you. This is actually a terrific site.

  • I precisely desired to thank you so much again. I do not know the things that I could possibly have tried without the actual opinions revealed by you regarding that theme. It had been a real frustrating situation for me personally, however , viewing a professional technique you solved the issue forced me to leap for delight. Now i am grateful for your advice and even trust you know what an amazing job that you’re putting in teaching the rest with the aid of your web site. Probably you haven’t met all of us.

  • It’s a pity you don’t have a donate button! I’d most certainly donate to this fantastic blog!

    I guess for now i’ll settle for book-marking and adding
    your RSS feed to my Google account. I look forward to new updates and will share this
    blog with my Facebook group. Chat soon!

  • I enjoy you because of all your effort on this blog. My daughter enjoys working on investigation and it’s really easy to see why. Almost all hear all relating to the dynamic means you convey reliable solutions through this web blog and even welcome contribution from other people on that area of interest and my princess is being taught a whole lot. Have fun with the rest of the year. You have been conducting a fantastic job.

  • Thanks a lot for giving everyone a very wonderful opportunity to read critical reviews from this website. It can be so cool and as well , jam-packed with fun for me and my office friends to visit your site not less than thrice in one week to find out the fresh guidance you have got. Of course, I’m usually fulfilled concerning the wonderful advice served by you. Some 2 tips in this post are in truth the most efficient we’ve had.

Tổng cục Du lịch

Hiệp hội Lữ hành Việt Nam

Hiệp hội Khách sạn Việt Nam

Hội Hướng Dẫn viên Du lịch Việt Nam

Hiệp hội Đầu bếp Việt Nam

Hiệp hội Đào tạo Việt Nam

Diễn đàn doanh nghiệp vừa và nhỏ Việt Nam

Câu lạc bộ du lịch cộng đồng