NGHỆ THUẬT ĐỜN CA TÀI TỬ NAM BỘ

(TITC) – Nghệ thuật Đờn ca tài tử Nam bộ (còn gọi là Đờn ca tài tử) là loại hình nghệ thuật dân gian đặc trưng của Việt Nam, được hình thành và phát triển từ cuối thế kỉ 19. Đờn ca tài tử là nghệ thuật của đờn (đàn) và ca, do những người bình dân Nam bộ sáng tác để hát chơi sau những giờ lao động. Chữ “tài tử” có nghĩa là người chơi nhạc có biệt tài, giỏi về cổ nhạc. Lúc đầu chỉ có đờn, sau xuất hiện thêm hình thức ca nên gọi là đờn ca.


Đặc điểm nghệ thuật của Đờn ca tài tử

Các bài bản của Đờn ca tài tử được sáng tạo dựa trên cơ sở nhạc Lễ, nhạc Cung đình, nhạc dân gian miền Trung và Nam. Các bài bản này được cải biên liên tục từ 72 bài nhạc cổ và đặc biệt là từ 20 bài gốc (bài Tổ) cho 4 điệu (hơi), gồm: 06 bài Bắc (diễn tả sự vui tươi, phóng khoáng), 07 bài Hạ (dùng trong tế lễ, có tính trang nghiêm), 03 bài Nam (diễn tả sự an nhàn, thanh thoát) và 04 bài Oán (diễn tả cảnh đau buồn, chia ly).

Nhạc cụ được sử dụng trong Đờn ca tài tử gồm: đàn kìm, đàn tranh, đàn cò, đàn tỳ bà, đàn tam (hoặc đàn sến, đàn độc huyền), sáo, tiêu, song loan… Từ khoảng năm 1930 có thêm đàn ghita phím lõm, violon, ghita Hawaii (đàn hạ uy cầm).

Người thực hành Đờn ca tài tử gồm: người dạy đàn (thầy Đờn) có kỹ thuật đàn giỏi, thông thạo những bài bản cổ, dạy cách chơi các nhạc cụ; người đặt lời (thầy Tuồng) nắm giữ tri thức và kinh nghiệm, sáng tạo những bài bản mới; người dạy ca (thầy Ca) thông thạo những bài bản cổ, có kỹ thuật ca điêu luyện, dạy cách ca ngâm, ngân, luyến,…; người đờn (Danh cầm) là người chơi nhạc cụ và người ca (Danh ca) là người thể hiện các bài bản bằng lời.

Đờn ca tài tử được thực hành theo nhóm, câu lạc bộ và gia đình, ít khi nhạc công độc tấu, mà thường song tấu, tam tấu, hòa tấu. Dàn nhạc thường cùng ngồi trên một bộ ván hoặc chiếu để biểu diễn với phong cách thảnh thơi, lãng đãng, dựa trên khung bài bản cố định gọi là “lòng bản”. Khán giả có thể cùng tham gia thực hành, bình luận và sáng tạo.

Đờn ca tài tử được truyền dạy theo hai hình thức: truyền ngón, truyền khẩu trực tiếp tại nhà, câu lạc bộ, gia đình, dòng họ; truyền ngón, truyền khẩu kết hợp với giáo án, bài giảng tại một số trường văn hóa nghệ thuật địa phương và quốc gia. Người học đàn cần ít nhất 3 năm để học những kỹ năng cơ bản như: rao, rung, nhấn, khảy, búng, phi, vê, láy, day, chớp, chụp…; học chơi độc chiếc, tam tấu, tứ tấu, ngũ tấu, lục tấu với các nhạc cụ khác nhau. Người học ca (đơn ca, song ca) học những bài truyền thống, trên cơ sở đó sáng tạo cách nhấn nhá, luyến láy tinh tế theo nhạc điệu và lời ca của bài gốc.

Người miền Nam coi Đờn ca tài tử là sinh hoạt văn hóa tinh thần không thể thiếu trong các dịp lễ hội, tết, giỗ, cưới,sinh nhật, họp mặt,… Lễ giỗ Tổ được tổ chức vào ngày 12/8 âm lịch hàng năm.

Giá trị nổi bật của Đờn ca tài tử

Có lịch sử khá lâu đời và được bắt nguồn từ truyền thống văn hóa đa dạng của miền Trung và miền Nam Việt Nam, Đờn ca tài tử luôn khẳng định rõ vai trò không thể thiếu của mình trong đời sống xã hội người Việt, được cộng đồngcư dân ở vùng miệt vườn, sông nước Nam bộ tự nguyện chấp nhận, tự do tham gia thực hành, sáng tạo, góp phần tạo nên sự đa dạng của văn hóa Việt Nam.

Đờn ca tài tử luôn được bổ sung, làm mới bằng cách kế thừa, kết hợp giá trị âm nhạc Cung đình, dân gian; đồng thời giao lưu, tiếp biến các yếu tố văn hóa của người Khmer, Hoa và phương Tây.

Đờn ca tài tử là loại hình sinh hoạt văn hóa gắn kết cộng đồng, phản ánh tâm tư, tình cảm và phù hợp với lối sống cần cù, phóng khoáng, cởi mở và can trường của người dân Nam bộ. Thông qua việc thực hành Đờn ca tài tử, các tập quán xã hội khác như: lễ hội, văn hóa truyền khẩu, nghề thủ công,… cũng được bảo tồn và phát huy.

Câu lạc bộ Đờn ca tài tử

Theo kết quả kiểm kê năm 2011, Nghệ thuật Đờn ca tài tử hiện đang được thực hành tại hơn 2.500 câu lạc bộ, nhóm, gia đình ở 21 tỉnh, thành phố miền Nam là: An Giang, Bà Rịa – Vũng Tàu, Bạc Liêu, Bến Tre, Bình Dương, Bình Phước, Bình Thuận, Cà Mau, Cần Thơ, Đồng Nai, Đồng Tháp, Hậu Giang, TP. Hồ Chí Minh, Kiên Giang, Long An, Ninh Thuận, Sóc Trăng, Tây Ninh, Tiền Giang, Trà Vinh và Vĩnh Long.

Ngày 5/12/2013, tại phiên họp lần thứ 8 của Ủy ban Liên chính phủ về bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể (UNESCO) tổ chức tại Baku (Azerbaijan), Nghệ thuật Đờn ca tài tử Nam bộ đã được công nhận là Di sản Văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.

19 Comments

Click here to post a comment

  • I have to show my admiration for your kindness for men and women that absolutely need help on this topic. Your special dedication to passing the message up and down had become definitely effective and has continuously helped most people much like me to realize their endeavors. This helpful guideline implies so much to me and a whole lot more to my colleagues. Thanks a lot; from each one of us.

  • I needed to post you that very little note to finally say thanks a lot over again on your pleasant strategies you’ve shown in this article. It’s certainly incredibly open-handed of people like you to give unreservedly precisely what most people would have made available as an electronic book to make some bucks on their own, primarily since you could possibly have tried it in case you wanted. These tips likewise served as a good way to understand that other people online have similar dream just like my very own to figure out way more with regard to this condition. I believe there are many more pleasurable sessions ahead for individuals that find out your blog.

  • Thanks for your own work on this website. My daughter loves going through investigations and it is easy to see why. Many of us hear all relating to the powerful manner you render important guidelines through your web blog and therefore improve contribution from some others on that content so our own child has always been discovering a lot. Take pleasure in the rest of the year. You are always carrying out a dazzling job.

  • Thanks a lot for providing individuals with remarkably wonderful chance to read articles and blog posts from this website. It can be very kind and jam-packed with a great time for me personally and my office colleagues to visit your web site the equivalent of 3 times per week to learn the latest guides you will have. Of course, I am actually fascinated with all the remarkable creative concepts you give. Selected 4 tips in this post are without a doubt the most impressive we have all had.

  • I enjoy you because of all of the labor on this web site. My mother really likes carrying out investigation and it is obvious why. A lot of people hear all of the dynamic way you provide important things through the blog and therefore increase participation from people on that content and my simple princess is in fact studying a lot. Take advantage of the remaining portion of the new year. You are always doing a fabulous job.

  • You’ve made some really good points there. I checked on the web for additional information about the issue and found most individuals will go along with
    your views on this web site.

  • I must show some appreciation to this writer for bailing me out of such a instance. Right after surfing through the search engines and seeing thoughts which are not beneficial, I figured my entire life was well over. Existing without the strategies to the problems you have solved all through your entire review is a crucial case, as well as the ones that could have badly affected my career if I hadn’t discovered your blog. Your personal knowledge and kindness in taking care of a lot of stuff was valuable. I’m not sure what I would have done if I hadn’t come across such a thing like this. I’m able to at this point look ahead to my future. Thanks a lot so much for the professional and amazing help. I will not be reluctant to recommend your web blog to anybody who would like support about this matter.

  • Hi there! I just wanted to ask if you ever have any
    problems with hackers? My last blog (wordpress) was hacked and I
    ended up losing many months of hard work due to no backup.
    Do you have any solutions to prevent hackers?

  • I must get across my affection for your kindness supporting individuals that really need help on this theme. Your very own commitment to passing the solution up and down had been incredibly beneficial and has continuously encouraged men and women much like me to achieve their dreams. Your new important suggestions signifies a lot a person like me and extremely more to my fellow workers. Many thanks; from everyone of us.

  • I intended to draft you one very small note to thank you once again for your spectacular ideas you’ve contributed above. It’s really surprisingly generous of you to give easily what exactly many of us might have supplied as an ebook in order to make some money for their own end, most notably considering the fact that you might have tried it if you ever wanted. Those advice also acted to become good way to fully grasp the rest have the identical passion just as my personal own to know the truth a lot more with reference to this matter. I am certain there are some more pleasurable instances in the future for those who see your website.

  • It’s perfect time to make some plans for the future and it’s time to be happy.
    I have read this post and if I could I want to suggest you few interesting things or tips.

    Perhaps you can write next articles referring to this article.

    I wish to read more things about it!

  • What a data of un-ambiguity and preserveness of precious know-how about unpredicted emotions.

  • I think this is one of the so much significant info for me.
    And i’m happy reading your article. But want to commentary on few basic issues, The website
    style is perfect, the articles is really excellent : D.
    Excellent task, cheers

  • A lot of thanks for all of the efforts on this web site. My mother enjoys carrying out research and it’s easy to see why. Many of us notice all concerning the powerful means you present good guidelines on this web site and therefore boost participation from others on this subject matter so our favorite simple princess has always been learning a great deal. Enjoy the rest of the year. You’re performing a pretty cool job.

Tổng cục Du lịch

Hiệp hội Lữ hành Việt Nam

Hiệp hội Khách sạn Việt Nam

Hội Hướng Dẫn viên Du lịch Việt Nam

Hiệp hội Đầu bếp Việt Nam

Hiệp hội Đào tạo Việt Nam

Diễn đàn doanh nghiệp vừa và nhỏ Việt Nam

Câu lạc bộ du lịch cộng đồng