QUAN HỌ BẮC NINH

Quan họ Bắc Ninh là những làn điệu dân ca của vùng đồng bằng Bắc Bộ, tập trung chủ yếu ở vùng Kinh Bắc (Bắc Ninh và Bắc Giang). Đây là môn nghệ thuật được hợp thành bởi nhiều yếu tố như âm nhạc, lời ca, phục trang, lễ hội … với một lối hát giao duyên dân dã, thể hiện mối quan hệ gắn bó tình nghĩa giữa những “liền anh”, “liền chị” hát quan họ và là nét văn hóa tiêu biểu của người dân vùng Kinh Bắc.

Quan họ là thể loại dân ca phong phú nhất về mặt giai điệu trong kho tàng dân ca Việt Nam và được lưu truyền từ đời này sang đời khác qua phương thức truyền khẩu. Muốn hát quan họ phải có “bọn”: “bọn nam” hoặc “bọn nữ”. Vì vậy trong một làng quan họ thường có nhiều “bọn nam” và “bọn nữ”. Mỗi “bọn” thường có 4, 5, 6 người và được đặt tên theo thứ tự: chị Hai, Ba, Tư, Năm, Sáu hoặc anh Hai, Ba, Tư, Năm, Sáu. Nếu số người đông tới 7, 8 người thì đặt tên là chị Ba, chị Tư (bé) hoặc anh Ba, anh Tư (bé)… mà không đặt chị Bảy, Tám hay anh Bảy, Tám. Trong các sinh hoạt quan họ, các thành viên của “bọn” quan họ không gọi nhau bằng tên thật mà gọi theo tên đặt trong “bọn”.

Hát quan họ là hình thức hát đối đáp giữa “bọn nam” và “bọn nữ”. Một “bọn nữ” của làng này hát với một “bọn nam” của làng kia với một bài hát cùng giai điệu, khác về ca từ và đối giọng. “Bọn hát” phân công người hát dẫn, người hát luồn nhưng giọng của hai người hát cặp với nhau phải tương hợp thành một giọng để tạo ra một âm thanh thống nhất. Dân ca quan họ có 213 giọng khác nhau, với hơn 400 bài ca. Lời một bài ca có hai phần: lời chính và lời phụ. Lời chính là thể thơ và ca dao của Việt Nam, phần lớn là thể lục bát, lục bát biến thể, bốn từ hoặc bốn từ hỗn hợp với từ ngữ giàu tính ẩn dụ, trong sáng, mẫu mực. Đây là phần cốt lõi, phản ánh nội dung của bài ca là thể hiện tình yêu lứa đôi. Lời phụ gồm tất cả những tiếng nằm ngoài lời ca chính, là tiếng đệm, tiếng đưa hơi như i hi,ư hư, a ha v.v…

Quan họ Bắc Ninh tồn tại trong một môi trường văn hóa với những tập quán xã hội riêng. Đầu tiên là tập quán “kết chạ” giữa các làng quan họ. Từ tục “kết chạ”, trong các “bọn” quan họ xuất hiện một tập quán xã hội đặc biệt là tục kết bạn quan họ. Mỗi “bọn” quan họ của một làng đều kết bạn với một “bọn” quan họ ở làng khác theo nguyên tắc quan họ nam kết bạn với quan họ nữ và ngược lại. Với các làng đã “kết chạ”, trai gái trong các “bọn” quan họ đã kết bạn không được cưới nhau.

Một điểm khác biệt của quan họ Bắc Ninh so với các loại hình dân ca khác ở Việt Nam trong việc truyền dạy là tục “ngủ bọn”. Sau một ngày lao động, “bọn” quan họ, nhất là thiếu niên nam, nữ từ 9 đến 17 tuổi thường rủ nhau “ngủ bọn” ở nhà ông/bà Trùm để tập nói năng, ứng xử, giao tiếp, học câu, luyện giọng, và nhất là phải biết bẻ giọng, ứng đối kịp thời. Yêu cầu đặt ra với tục “ngủ bọn” là “liền anh” và “liền chị” phải ghép đôi và luyện sao cho từng đôi một thật hợp giọng nhau để đi hát.

Nói đến quan họ Bắc Ninh là nói đến ẩm thực quan họ. Đã là trầu quan họ thì phải là trầu têm cánh phượng hoặc trầu têm cánh quế, chè phải là chè Thái Nguyên. Cơm quan họ dùng mâm đan nghĩa là mâm gỗ tròn sơn đỏ, còn gọi là “mâm son”, vừa trang trọng vừa thể hiện tình cảm thắm thiết của chủ nhà đối với khách. Các món ăn trong bữa cơm phụ thuộc vào tập quán của từng làng nhưng phải có một đĩa thịt gà, hai đĩa giò lụa, thịt lợn nạc, đặc biệt không dùng thức ăn nhiều mỡ để tránh hỏng giọng.

Trong quan họ, trang phục của “liền anh” và “liền chị” có sự khác biệt. Trang phục của “liền chị” gồm nón ba tầm hoặc nón thúng quai thao, khăn vấn và khăn mỏ quạ, yếm, áo, váy, thắt lưng, dép. Trang phục của “liền anh” gồm khăn xếp, ô lục soạn, áo cánh bên trong và áo dài 5 thân bên ngoài, quần, dép.

Vào lúc 16h55 ngày 30/9/2009 tại thủ đô Abu Dhabi của Các tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất, Ủy ban UNESCO đã công nhận quan họ Bắc Ninh là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của Nhân loại dựa trên các giá trị văn hóa, giá trị lưu giữ tập quán xã hội, nghệ thuật trình diễn, phong cách ứng xử văn hóa, ca từ và trang phục. Phạm vi công nhận chính thức gồm có 49 làng quan họ phân bố như sau: tỉnh Bắc Giang có 5 làng là Hữu Nghi, Giá Sơn, Mai Vũ, Nội Ninh, Sen Hồ; tỉnh Bắc Ninh có 44 làng là: Bái Uyên, Duệ Đông, Hạ Giang, Hoài Thị, Hoài Trung, Lũng Giang, Lũng Sơn, Ngang Nội, Vân Khám, Tam Sơn, Tiêu, Đông Mai, Đông Yên, Bồ Sơn, Châm Khê, Cổ Mễ, Dương Ổ, Đẩu Hàn, Điều Thôn, Đông Xá, Đỗ Xá, Hòa Đình, Hữu Chấp, Khả Lễ, Khúc Toại, Ném Đoài, Ném Sơn, Ném Tiền, Niềm Xá, Phúc Sơn, Thanh Sơn, Thị Chung, Thị Cầu, Thọ Ninh, Thượng Đồng, Trà Xuyên, Vệ An, Viêm Xá, Xuân Ái, Xuân Đồng, Xuân Ổ, Xuân Viên, Y Na, Yên Mẫn.

(Nguồn: http://vietnamtourism.com/)

19 Comments

Click here to post a comment

  • I precisely wanted to thank you so much all over again. I’m not certain what I might have taken care of without the techniques shown by you over that problem. It had become a real terrifying matter in my circumstances, but noticing a new well-written approach you solved it took me to jump for gladness. Now i am happy for your work and thus expect you find out what an amazing job you happen to be getting into training many people all through your web site. More than likely you’ve never met any of us.

  • I really wanted to compose a brief message so as to say thanks to you for some of the lovely suggestions you are showing here. My time consuming internet research has at the end of the day been rewarded with extremely good suggestions to exchange with my good friends. I would assert that we visitors are quite endowed to dwell in a magnificent community with very many special professionals with interesting tips and hints. I feel somewhat privileged to have seen the web site and look forward to some more awesome moments reading here. Thanks a lot once again for all the details.

  • I would like to get across my love for your kindness for men and women that must have help with this idea. Your very own dedication to passing the solution up and down has been extremely practical and has really allowed many people like me to get to their pursuits. Your informative help denotes much a person like me and a whole lot more to my colleagues. Regards; from all of us.

  • Unquestionably believe that which you stated. Your favorite justification appeared to be on the web the
    easiest thing to be aware of. I say to you, I definitely get irked while
    people consider worries that they just don’t know about.

    You managed to hit the nail upon the top and also defined out the whole thing without having side effect
    , people could take a signal. Will probably be back to get more.

    Thanks

  • I in addition to my pals appeared to be examining the great items located on your web blog and so instantly I got a horrible suspicion I had not expressed respect to the web blog owner for those techniques. All the people came as a consequence excited to study all of them and have clearly been taking advantage of those things. Appreciate your simply being quite kind as well as for choosing this sort of decent things most people are really desirous to learn about. My personal honest apologies for not saying thanks to sooner.

  • I have to get across my respect for your kind-heartedness giving support to those individuals that absolutely need help with this important idea. Your real commitment to passing the solution along came to be pretty practical and has regularly enabled guys and women like me to attain their endeavors. Your amazing helpful information means a great deal a person like me and additionally to my office colleagues. Thanks a ton; from all of us.

  • Heya i’m for the first time here. I found this board and I find It really useful & it helped me out a lot.
    I hope to give something back and help others like you helped me.

  • I wanted to post a small word so as to say thanks to you for those unique steps you are posting here. My time consuming internet search has at the end been paid with high-quality strategies to write about with my pals. I would mention that most of us visitors are rather endowed to live in a decent network with so many marvellous professionals with very helpful solutions. I feel extremely lucky to have seen your entire webpage and look forward to so many more awesome minutes reading here. Thank you again for everything.

  • I wanted to write you this very small observation so as to say thanks yet again for your personal exceptional knowledge you’ve shared in this article. It’s so surprisingly generous with people like you to deliver without restraint just what many individuals could have offered for an e-book to earn some bucks for their own end, even more so now that you might have tried it in case you decided. These suggestions as well acted as a fantastic way to know that other people have similar dreams really like my personal own to understand whole lot more in terms of this issue. Certainly there are thousands of more enjoyable opportunities in the future for folks who read carefully your blog.

  • Good post. I learn something totally new and challenging on blogs I stumbleupon every day.
    It’s always useful to read articles from other authors and use
    a little something from other websites.

  • Greate pieces. Keep posting such kind of info on your page.
    Im really impressed by your site.
    Hello there, You’ve done an incredible job.
    I’ll definitely digg it and for my part recommend to my friends.
    I’m confident they will be benefited from this web site.

  • With havin so much content do you ever run into any problems of plagorism or copyright
    infringement? My website has a lot of unique content I’ve either authored myself or
    outsourced but it seems a lot of it is popping it up all over the web without my agreement.
    Do you know any techniques to help stop content from being
    stolen? I’d truly appreciate it.

  • Thank you for the good writeup. It in fact was a amusement
    account it. Look advanced to far added agreeable from
    you! However, how could we communicate?

  • I and also my guys were checking out the best techniques located on your site and then quickly developed an awful suspicion I never thanked the blog owner for them. These young boys were for that reason thrilled to learn them and have sincerely been taking pleasure in them. Thanks for actually being simply kind and for having this form of perfect subject areas millions of individuals are really needing to know about. My sincere regret for not expressing gratitude to sooner.

  • I would like to show my respect for your generosity in support of those individuals that have the need for help on your concern. Your special commitment to getting the solution across became certainly practical and has consistently allowed many people much like me to get to their targets. Your insightful guideline means this much a person like me and still more to my office colleagues. Thanks a ton; from all of us.

  • Hello! I could have sworn I’ve been to this site before but after browsing
    through some of the post I realized it’s new to me. Anyhow, I’m definitely happy I found it and I’ll be book-marking and
    checking back often!

  • I not to mention my buddies were found to be examining the best helpful hints found on your web site and then then came up with a terrible feeling I never expressed respect to the web blog owner for those secrets. All the young men were totally joyful to learn them and now have extremely been taking advantage of them. I appreciate you for genuinely really kind and then for deciding upon this kind of fabulous useful guides millions of individuals are really eager to understand about. My personal sincere regret for not expressing gratitude to sooner.

Tổng cục Du lịch

Hiệp hội Lữ hành Việt Nam

Hiệp hội Khách sạn Việt Nam

Hội Hướng Dẫn viên Du lịch Việt Nam

Hiệp hội Đầu bếp Việt Nam

Hiệp hội Đào tạo Việt Nam

Diễn đàn doanh nghiệp vừa và nhỏ Việt Nam

Câu lạc bộ du lịch cộng đồng